Blog Akademii

Jak pom贸c dziecku radzi膰 sobie ze stresem

“Dzieci艅stwo to czas zabawy, braku zmartwie艅 i wszelkiej beztroski” powtarzaj膮 doro艣li. Bezdzietni doro艣li. Bo my 鈥 rodzice doskonale wiemy, 偶e nasze dzieci do艣wiadczaj膮 stres贸w tak samo cz臋sto jak dojrzali ludzie, cho膰 z innych, czasem wydaj膮cych si臋 b艂ahymi, powod贸w.

Stres jest naturalnym elementem naszego 偶ycia.

Pojawia si臋 ju偶 w chwili, gdy przychodzimy na 艣wiat, by potem towarzyszy膰 nam, w mniejszym lub wi臋kszym stopniu, niemal ka偶dego dnia. Nie jest te偶 niczym przyjemnym. Odruchowo chcieliby艣my chroni膰 przed nim nasze dzieci. Niestety to niemo偶liwe. A gdyby nawet si臋 uda艂o, by艂oby niekorzystne dla dziecka, kt贸re dzi臋ki stresowym sytuacjom nabiera odporno艣ci na przysz艂e 鈥瀌oros艂e鈥 stresy. M贸zg zapami臋tuje i uczy si臋 przez do艣wiadczenie, dlatego za ka偶dym razem dziecko b臋dzie lepiej sobie radzi膰 przy stresogennych wydarzeniach. Neurobiolog Ian Robertson por贸wnuje nawet system reakcji na stres z dzia艂aniem uk艂adu odporno艣ciowego cz艂owieka 鈥 im wi臋cej ma praktyki, tym silniejszy si臋 staje.

Sam stres ma funkcj臋 mobilizacji m贸zgu i ca艂ego organizmu do zwi臋kszonej wydajno艣ci i efektywniejszego dzia艂ania. Mamy wtedy wi臋cej energii, jeste艣my skoncentrowani, my艣limy szybciej i intensywniej odbieramy bod藕ce.

Zatem je艣li nie stres jest problemem, to co nim jest?

Prawdziwe trudno艣ci pojawiaj膮 si臋 wtedy, gdy stresu jest za du偶o lub wyst臋puje on tak cz臋sto, 偶e organizm nie nad膮偶a z regeneracj膮 po ogromnym wysi艂ku i pe艂nej mobilizacji. Niestety szko艂a sprzyja d艂ugotrwa艂ym stresom. Eksperci alarmuj膮, 偶e wsp贸艂czesne dzieci s膮 dzi艣 bardziej zestresowane, ni偶 kiedykolwiek wcze艣niej. Nawarstwiaj膮ce si臋 presje zwi膮zane z systemem edukacji, sukcesami na egzaminach, zaj臋ciami dodatkowymi, a tak偶e przyja藕niami, funkcjonowaniem w grupie, wygl膮dem oraz du偶a ilo艣膰 czasu sp臋dzanego przed ekranami  spowodowa艂y ogromny wzrost niepokoju ju偶 kilkuletnich dzieci.

Jak pom贸c dziecku radzi膰 sobie ze stresem?

Jak zwykle to rozmowa jest punktem wyj艣cia do wszelkich dzia艂a艅. To ona pozwoli nam pozna膰 藕r贸d艂o stres贸w i pomo偶e dziecku zrozumie膰 swoje emocje. Ich nazwanie to ju偶 krok w stron臋 poczucia zyskania kontroli nad niepokojem i punkt wyj艣cia do poszukiwania sposob贸w rozwi膮zania problemu.

Najgorsze, co rodzic mo偶e zrobi膰, to lekcewa偶y膰 przyczyny stresu dzieci, bo subiektywnie wydaj膮 mu si臋 ma艂o istotne. Zach臋膰 dziecko do opowiedzenia o przyczynach swojego niepokoju. Nie przerywaj, nie dawaj od razu z艂otych rad, nie pocieszaj w stylu 鈥瀊臋dzie dobrze鈥, nie zawstydzaj m贸wi膮c 鈥瀗ie rozczulaj si臋 nad sob膮!鈥. Po prostu wys艂uchaj do ko艅ca. A potem spr贸buj ustali膰 czy w艂a艣ciwie odebra艂e艣 opowie艣膰: 鈥瀞tresujesz si臋 tym, 偶e skoro Kasia nie jest dla ciebie mi艂a, to inne dzieci w klasie te偶 nie b臋d膮 ci臋 lubi膰 – czy w艂a艣ciwie to zrozumia艂em?鈥. To utwierdzi dziecko w przekonaniu, 偶e nie ignorujesz jego trudnej sytuacji i jeste艣 otwarty na rozmow臋. A czasem samo 鈥瀢ygadanie si臋鈥 i zrozumienie przez rozm贸wc臋 przynosi ulg臋 i pozwoli maluchowi lepiej si臋 poczu膰.

Stres nie musi by膰 przeszkod膮

Postrzeganie stresu jako negatywnej ca艂o艣ci i pr贸by wyeliminowania go to w konsekwencji wzrost poziomu nerwowej atmosfery. Najwi臋kszym wyzwaniem (tak偶e dla rodzic贸w) jest przedefiniowanie stresu z has艂a 鈥瀟o przeszkadza鈥 na my艣lenie 鈥瀞tres pomaga鈥.

Trzeba zaakceptowa膰 fakt, 偶e nie mo偶na ca艂kowicie zapobiec stresowi i 偶e mo偶e on by膰 okazj膮 do rozwoju. Nauczenie dziecka takiego podej艣cia b臋dzie jednak mo偶liwe dopiero w chwili, gdy i rodzic przyjmie tak膮 postaw臋. U艣wiadom dziecku, 偶e stres jest naturalnym sk艂adnikiem 偶ycia, 偶e przychodzi i odchodzi, a nerwowe sytuacje to okazja do podejmowania nowych wyzwa艅, szukania r贸偶nych rozwi膮za艅.  Regularny trening takiego nastawienia zmniejsza poziom stresu.

A co je艣li stres generuje u dziecka wizj臋 katastrofy?

Stres mo偶e wyzwala膰 u dziecka pok艂ady pesymizmu i katastroficznego my艣lenia typu 鈥瀓e艣li 藕le napisz臋 ten egzamin, moje 偶ycie si臋 zawali鈥. To samonakr臋canie si臋 sprawia, 偶e poziom stresu staje si臋 jeszcze wy偶szy. Jak temu zaradzi膰? Oswoi膰 potwora czyli wyci膮gn膮膰 te czarne wizje na 艣wiat艂o dzienne i wsp贸lnie si臋 im przyjrze膰. Co si臋 wi臋c stanie je艣li dziecko otrzyma jedynk臋 ze sprawdzianu? Poszukajcie rozwi膮za艅 dla takiej opcji 鈥 np. b臋dziecie mieli wi臋cej czasu, by dobrze przygotowa膰 si臋 do sprawdzianu poprawkowego. A czy taki z艂y scenariusz jest bardzo prawdopodobny, czy i inne maj膮 szans臋 si臋 zdarzy膰?

Taka rozmowa, g艂o艣ne wypowiadanie obaw i nazwanie tych najgorszych opcji pozwoli nabra膰 dystansu i uspokoi膰 umys艂. Dziecko nie ma wp艂ywu na to, jak rozwijaj膮 si臋 stresogenne sytuacje, ale mo偶e kontrolowa膰 swoje reakcje na nie. Zamiast wchodzi膰 w tryb katastrofy, przejdzie na tryb rozwi膮zywania problem贸w, co u艂atwi stawienie czo艂a nowemu wyzwaniu.

Wizualizacja rozwi膮zania problemu

Je艣li 藕r贸d艂o stresu ma konkretn膮 dat臋 np. sprawdzian czy egzamin, mo偶ecie pokusi膰 si臋 na wsp贸lne rozpisanie/rozrysowanie planu zaradzenia problemowi. Mo偶na zaplanowa膰 np. codziennie dodatkowe p贸艂 godziny nauki danego przedmiotu albo wyznaczy膰 jakie艣 popo艂udnia na nauk臋 z koleg膮. Warto zorganizowa膰 burz臋 m贸zg贸w, aby mie膰 plany A, B i C, gdyby pierwszy si臋 nie sprawdza艂. Takie rozplanowanie dzia艂a艅 uspokaja. M贸zg dostaje sygna艂, 偶e mamy spraw臋 pod kontrol膮 i 偶e zd膮偶ymy opanowa膰 materia艂.

Jak pom贸c dziecku roz艂adowa膰 stres?

Nale偶y pami臋ta膰, 偶e stres nie mieszka tylko w g艂owie. To napi臋cie ca艂ego cia艂a, kt贸re 鈥 je艣li nie zostanie roz艂adowane 鈥 kumuluje si臋 i nawarstwia. Ruch jest tutaj bardzo wskazany. Przerwa w lekcjach na ta艅ce? Doskona艂y pomys艂! A mo偶e wsp贸lny spacer z psem? Takie przerywniki oderw膮 my艣li od czekaj膮cych w szkole zmaga艅.

Sposob贸w na pozbycie si臋 stresu z cia艂a jest wiele i ka偶dy powinien znale藕膰 takie najlepsze dla siebie. Oto co mo偶e robi膰 dziecko, by odreagowa膰 stresy (tutaj plakat “Kiedy si臋 stresuj臋 mog臋…” do pobrania):

  • Przytuli膰 si臋 do mamy/taty
  • Pos艂ucha膰 ulubionej muzyki
  • G艂o艣no 艣piewa膰
  • Przytuli膰 si臋 do drzewa/pole偶e膰 na trawie/uple艣膰 kwietny wianek
  • Ta艅czy膰, skaka膰 na skakance lub trampolinie
  • Wyp艂aka膰 lub wykrzycze膰 si臋 w poduszk臋
  • 膯wiczy膰 z workiem treningowym
  • Narysowa膰 sw贸j stres/gniew
  • Wypr贸bowa膰 jedn膮 z naszych medytacji
  • Wzi膮膰 ciep艂膮 k膮piel
  • G艂臋boko oddycha膰 i policzy膰 od 100 do 1.
  • Lepi膰 z plasteliny
  • Rozci膮ga膰 si臋/膰wiczy膰 jog臋
  • U艂o偶y膰 puzzle/zagra膰 w plansz贸wk臋
  • Wizualizowa膰 ulubione spokojne miejsce
  • G艂o艣no si臋 艣mia膰
Sposoby na roz艂adowanie stresu dziecka – PLIK DO POBRANIA

Stres a sen dziecka

Nie nale偶y zapomina膰 o tym, 偶e odpowiedni poziom snu i zdrowe od偶ywianie mo偶e pom贸c walczy膰 z nadmiernym napi臋ciem. Dzieci w wieku szkolnym powinny spa膰 od 9 do 11 godzin na dob臋. Na poziom jako艣ci snu ma te偶 wp艂yw wieczorne wpatrywanie si臋 w ekrany, kt贸re skracaj膮 sen 艣rednio o godzin臋 na dob臋. Ustalcie zasad臋, ze telefony wszystkich cz艂onk贸w rodziny zostaj膮 na noc w kuchni. A jak si臋 rano obudzicie? Zwyk艂y budzik kupicie za kilka z艂otych, a dzwoni tak samo dono艣nie.

Domowe rytua艂y jako bezpieczny azyl

Je艣li jeste艣cie rodzicami dzieci w wieku szkolnym, na pewno macie ju偶 ustalon膮 wieczorn膮 rutyn臋 jak sta艂e pory kolacji i k膮pieli, czytanie przed snem itp. Taka powtarzalno艣膰 i przewidywalno艣膰 czynno艣ci sprawia, 偶e nawet zestresowane kolejnym dniem w szkole dziecko, utwierdza si臋 w domowym poczuciu bezpiecze艅stwa, co pomaga mu wyciszy膰 emocje i zasn膮膰.

Rytua艂y warto zreszt膮 wprowadza膰 na ca艂y czas trwania roku szkolnego. Przyk艂adowo: ucze艅 wracaj膮c ze szko艂y wie, 偶e ma teraz godzin臋 na odpoczynek zanim zn贸w usi膮dzie do obowi膮zk贸w lekcyjnych. To sprawi, 偶e ju偶 w drodze do domu, poziom stresu zacznie opada膰. Sta艂o艣膰 i przewidywalno艣膰 harmonogramu szkolnego tygodnia to rodzaj buforu 鈥 poduszki powietrznej chroni膮cej przed niepokojem i niepewno艣ci膮.

A czy wiecie, 偶e badacze dowiedli, 偶e wprowadzenie tradycji odprawienia rytua艂u (np. rytualnego ta艅ca, modlitwy, rodzinnego od艣piewania konkretnej piosenki przy jednoczesnym trzymaniu si臋 za nosy) pomaga w zmniejszeniu poziomu l臋ku? Mo偶e warto wypr贸bowa膰 taki zabieg w domu i sprawdzi膰 czy dzia艂a?

Pytania o szko艂臋. Rozmowa z dzieckiem o szkole

Odbieraj膮c dziecko ze szko艂y, rodzice s膮 ciekawi, jak sp臋dzi艂o kilka ostatnich godzin. Chcemy wiedzie膰, czy…

Jak uczy膰 matematyki w domu

Matematyka 鈥 kr贸lowa nauk. Umiej臋tno艣膰 liczenia, mno偶enia, zamiany liczb na procenty czy u艂amki przydaje si臋…

jak poprawi膰 koncentracj臋 dziecka

Wsp贸艂czesny 艣wiat nie sprzyja koncentracji. Ze wszystkich stron jeste艣my bombardowani ruchomymi obrazami, gdziekolwiek si臋 udamy,…

Po co dzieciom kontakt z natur膮, poznaj 15 powod贸w

Sp臋dzanie czasu na 艂onie przyrody – 艣piew ptak贸w, szum drzew, leniwie przesuwaj膮ce si臋 po niebie…

Co to jest mindfulness dla dzieci?

Czy wiecie, 偶e praktyka uwa偶no艣ci mo偶e sta膰 si臋 sposobem na 偶ycie? Mindfulness sprzyja temu, 偶e…